Jaskra. Objawy początkowe u dzieci i dorosłych

Jaskra, grupa zaburzeń oczu charakteryzujących się postępującym uszkodzeniem nerwu wzrokowego, jest jedną z głównych przyczyn ślepoty na świecie, przy czym najbardziej rozpowszechnionym typem jest jaskra pierwotna otwartego kąta (POAG). W przeciwieństwie do wielu innych chorób, jaskra zazwyczaj nie daje objawów do momentu wystąpienia znaczącej utraty wzroku, co podkreśla krytyczne znaczenie regularnych badań oczu dla wczesnego wykrycia i leczenia tej choroby. Pierwsze objawy jaskry są niezauważalne dla pacjentów!

Przyczyny jaskry

POAG powstaje na skutek wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP) wynikającego z zaburzeń równowagi między produkcją a odpływem cieczy wodnistej z oka, płynu znajdującego się w przedniej komorze oka. Zidentyfikowano wiele czynników ryzyka związanych z rozwojem POAG, w tym wiek, historię rodzinną, pochodzenie etniczne, krótkowzroczność, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze oraz niektóre choroby oczu i czynniki związane ze stylem życia i odżywianiem. Spośród nich podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, starzenie się i afrykańskie pochodzenie okazują się najważniejsze.

Mechanizmy prowadzące do uszkodzenia nerwu wzrokowego w POAG są złożone i nie są w pełni zrozumiane. Chociaż podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe jest główną przyczyną jaskry, istnieją także czynniki niezwiązane z ciśnieniem, takie jak problemy naczyniowe, deficyty czynników neurotroficznych, neurotoksyczność i uszkodzone mechanizmy naprawcze. W przypadku jaskry wtórnej uszkodzenie nerwu wzrokowego może wynikać z innych schorzeń lub urazów oczu.

Leczenie jaskry

Biorąc pod uwagę złożoną etiologię i nieodwracalny charakter choroby nerwu wzrokowego, leczenie jaskry polega przede wszystkim na obniżeniu ciśnienia wewnątrzgałkowego, co pozwala na zahamowanie postępu choroby i zapobiega całkowitej utracie wzroku. Wczesne rozpoznanie choroby i jej wczesne wykrycie są kluczowe dla skuteczności terapii.

Początkowe sposoby leczenia jaskry obejmują:

– stosowanie kropli obniżających ciśnienie wewnątrzgałkowe, które zmniejszają produkcję cieczy wodnistej lub zwiększają jej odpływ,

– leczenie farmakologiczne,

– pomiar ciśnienia oka i ocena pola widzenia,

– badanie kąta przesączania w celu oceny drożności odpływu cieczy wodnistej z oka.

W przypadku braku skuteczności leczenia farmakologicznego stosuje się leczenie operacyjne, takie jak trabekulektomia czy irydotomia laserowa, które mają na celu poprawę odpływu cieczy wodnistej i obniżenie ciśnienia w gałce ocznej. W przypadku ostrego ataku jaskry, który charakteryzuje się silnym bólem oka, zaczerwienieniem oka, nudnościami i znacznym pogorszeniem widzenia, konieczna jest natychmiastowa interwencja medyczna.

Jaskra u dzieci

Jaskra wrodzona, choć rzadka, jest poważnym schorzeniem oczu u dzieci. Charakteryzuje się podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym, które prowadzi do nieodwracalnej utraty widzenia, jeśli nie zostanie odpowiednio wcześnie rozpoznana i leczona. Objawy jaskry u dzieci mogą obejmować zwiększoną średnicę rogówki, światłowstręt, nadmierne łzawienie oraz zmiany w wyglądzie tarczy nerwu wzrokowego.

Ze względu na trudności w badaniu dzieci, diagnostyka jaskry u najmłodszych wymaga często znieczulenia ogólnego oraz specjalistycznej wiedzy okulistycznej. Wczesne wykrycie i leczenie jaskry u dzieci jest kluczowe dla zapobiegania nieodwracalnej utracie wzroku.

Subiektywne objawy u pacjentów z jaskrą

Jaskra może przebiegać bezobjawowo przez długi czas, co utrudnia jej wczesne rozpoznanie. U pacjentów, którzy zgłaszają objawy, najczęściej występują zmiany widzenia peryferyjnego, zmniejszenie pola widzenia, uczucie suchości, pieczenia lub swędzenia oczu oraz objawy choroby powierzchni oka. Silny ból oka i zaczerwienienie oka mogą wystąpić w ostrym ataku jaskry.

Regularna diagnostyka jaskry, w tym pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego, ocena pola widzenia oraz badanie tylnego odcinka oka i kąta przesączania, jest niezbędna dla wczesnego wykrycia choroby i zapobiegania nieodwracalnej utracie wzroku.

Bibliografia

https://eyewiki.aao.org/Primary_Open-Angle_Glaucoma

https://eyewiki.org/Juvenile_Open_Angle_Glaucoma

https://www.reviewofophthalmology.com/article/pediatric-glaucoma-a-review-of-the-basics

Fernandez Lopez E, et al. Symptoms reported by patients with varying stages of glaucoma: review of 401 cases. Can J Ophthalmol. 2014 Oct;49(5):420-5.

Giangiacomo A, et al.  Pediatric glaucoma: review of recent literature. Curr Opin Ophthalmol. 2017 Mar;28(2):199-203.