Nerw wzrokowy to struktura odpowiedzialna za przesyłanie bodźców wzrokowych z oka do okolicy wzrokowej kory mózgowej. Zapalenie nerwu wzrokowego to ciężkie schorzenie, które może doprowadzić do całkowitej utraty wzroku. Okulista jest często pierwszą osobą, która w momencie postawienia szybkiej diagnozy zapalenia nerwu wzrokowego rozpoznaje u pacjenta poważną chorobę ogólną, taką jak stwardnienie rozsiane.
Objawy zapalenia nerwu wzrokowego
Objawy zapalenia nerwu wzrokowego zgłaszane przez pacjenta są dość charakterystyczne i pozwalają na uprawdopodobnienie rozpoznania:
- nagłe pogorszenie widzenia
- zaburzenie widzenia barw
- ból gałki ocznej przy poruszaniu gałką oczną
Jednym z najczęstszych objawów zapalenia nerwu wzrokowego jest ból oka, który nasila się podczas ruchów gałki ocznej i może przypominać tępy ból za okiem. Kolejnym charakterystycznym objawem zapalenia nerwu wzrokowego jest gwałtowna degradacja ostrości wzroku oraz tymczasowe zanikanie wzroku w dotkniętym oku, chociaż stopień utraty widzenia może się różnić w zależności od przypadku. Pogorszenie widzenia jest z reguły tymczasowe i może rozwijać się przez kilka godzin lub dni, a następnie poprawiać stopniowo przez kilka tygodni lub miesięcy. Niestety, u niektórych pacjentów uszkodzenie nerwu wzrokowego może prowadzić do trwałej utraty wzroku. Dodatkowo, objawem zapalenia nerwu wzrokowego może być ograniczenie pola widzenia spowodowane uszkodzonymi obszarami siatkówki odpowiadającymi za pole widzenia. Stwierdzenie ubytku pola widzenia wymaga najczęściej specjalistycznych badań w gabinecie lekarza okulisty, takich jak badanie pola widzenia czy badanie dna oka.
Kolejnym zauważalnym objawem zapalenia nerwu wzrokowego jest upośledzenie postrzegania barw, czyli utrata zdolności do widzenia kolorów, co powoduje, że kolory wydają się mniej intensywne niż zwykle. Niektórzy pacjenci z zapaleniem nerwu wzrokowego zgłaszają również objaw migotających świateł lub błysków podczas poruszaniu gałką oczną. Jeśli doświadczasz któregokolwiek z tych objawów, ważne jest, aby jak najszybciej skonsultować się z lekarzem okulisty w celu właściwej diagnostyki i leczenia tego schorzenia.
Przyczyny zapalenia nerwu wzrokowego
- przyczyny autoimmunologiczne zapalenia nerwu wzrokowego, w tym pierwszym objawem stwardnienia rozsianego
- przyczyny infekcyjne zapalenia nerwu wzrokowego, w tym wirusowe choroby zakaźne i ostre choroby zakaźne
- reakcja immunologiczna na przebytą infekcję jako przyczyna zapalenia nerwu wzrokowego
Dokładna przyczyna zapalenia nerwu wzrokowego (neuritis optica) często pozostaje nieznana – mówimy wtedy o idiopatycznym zapaleniu nerwu wzrokowego. Niemniej, w dużej części przypadków możemy ustalić konkretną przyczynę zapalenia nerwu wzrokowego.
Przyczyny zapalenia nerwu wzrokowego możemy podzielić na:
- autoimmunologiczne (np. stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty, sarkoidoza, choroba Behçeta)
- infekcyjne (np. wirusowe choroby zakaźne, zapalenie przyzębia, zapalenie zatok, gruźlica, kiła, borelioza)
- stany zapalne naczyń, takie jak zapalenie tętnic
- choroby reumatyczne i neurologiczne
- nadciśnienie tętnicze i cukrzyca
- zatrucie związkami chemicznymi
Pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego
Pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego to jedna z postaci zapalenia nerwu wzrokowego, w której proces zapalny zlokalizowany jest w dalszym odcinku nerwu wzrokowego. W przeciwieństwie do zapalenia tarczy nerwu wzrokowego (czyli zapalenia wewnątrzgałkowego), pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego charakteryzuje się brakiem widocznego obrzęku nerwu, co sprawia, że diagnoza staje się wyzwaniem i wymaga specjalistycznych badań.
Objawy i diagnoza pozagałkowego zapalenia nerwu wzrokowego:
W trakcie schorzenia obserwuje się nagłe pogorszenie widzenia, zaburzenie widzenia barw oraz silne zaburzenie ostrości widzenia. Pacjenci mogą również doświadczać bólu lub dyskomfortu podczas ruchów gałki ocznej. Brak widocznego obrzęku nerwu w badaniu tarczy nerwu wzrokowego może prowadzić do opóźnienia w postawieniu szybkiej diagnozy i wdrożeniu leczenia, co może skutkować poważnym uszkodzeniem nerwu wzrokowego.
Przyczyny i czynniki ryzyka pozagałkowego zapalenia nerwu wzrokowego:
Pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego jest często neuropatią demielinizacyjną i stanowi pierwszy objaw stwardnienia rozsianego. Może też być związane z innymi chorobami demielinizacyjnymi, takimi jak neuromielitis optica czy zaburzenia związane z przeciwciałami MOG. Częściej występuje u młodych dorosłych, zwłaszcza kobiet.
Diagnostyka zapalenia nerwu wzrokowego
W diagnostyce zapalenia nerwu wzrokowego wykonuje się badanie dna oka, badanie pola widzenia oraz badanie wzrokowych potencjałów wywołanych. W celu oszacowania ryzyka rozwinięcia stwardnienia rozsianego wykonuje się rezonans magnetyczny głowy oraz badanie płynu mózgowo-rdzeniowego. Angiografia fluoresceinowa umożliwia ocenę naczyń krwionośnych siatkówki i wykrycie uszkodzonych obszarów siatkówki odpowiadających za ubytki w polu widzenia.
Leczenie zapalenia nerwu wzrokowego
Leczenie zapalenia nerwu wzrokowego, w zależności od jego przyczyny, powinno przebiegać pod nadzorem interdyscyplinarnego zespołu specjalistów, w tym neurologa, reumatologa oraz lekarza okulisty. W leczeniu często stosuje się dożylnie podawane leki steroidowe, które mają na celu zmniejszenie procesu zapalnego i wspieranie regeneracji nerwu wzrokowego.
W przypadku wykrycia infekcyjnego zapalenia nerwu wzrokowego stosuje się odpowiednie leki przeciwwirusowe lub przeciwbakteryjne. Leczenie niektórych postaci zapalenia nerwu wzrokowego z zastosowaniem sterydów przyspiesza powrót do zdrowia i poprawia prawidłowe przewodnictwo nerwowe.
Bibliografia:
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/optic-neuritis/symptoms-causes/syc-20354953
https://www.pennmedicine.org/for-patients-and-visitors/patient-information/conditions-treated-a-to-z/optic-neuritis
Zobacz również
WADA WZROKU
Krótkowzroczność, nadwzroczność, astygmatyzm a także starczowzroczność, to najczęstsze przyczyny wizyt okulistycznych. W większości przypadków do pełnej satysfakcji pacjenta wystarczy prawidłowo dobrana korekcja okularowa.
ZESPÓŁ SUCHEGO OKA
Choroby plamki żółtej należą do najpoważniejszych chorób okulistycznych. Dotyczą one struktury, która odpowiedzialna jest za cały sukces ewolucyjny ludzkiego oka. Dzięki prawidłowo funkcjonującej plamce żółtej człowiek rozpoznaje barwy, kontrast oraz najmniejsze detale otaczającego nas świata. Uszkodzenie plamki żółtej prowadzi do utraty tych funkcji i znacznie ogranicza nasze doznania wzrokowe.
CHOROBY PLAMKI ŻÓŁTEJ
Choroby plamki żółtej należą do najpoważniejszych chorób okulistycznych. Dotyczą one struktury, która odpowiedzialna jest za cały sukces ewolucyjny ludzkiego oka. Dzięki prawidłowo funkcjonującej plamce żółtej
ZAĆMA
Zaćma to zmętnienie soczewki oka spowodowane starzeniem się organizmu. Zaćma utrudnia odbieranie bodźców z otaczającego nas świata. Jedynym skutecznym leczeniem zaćmy, które w pełni przywraca funkcję narządu wzroku, jest zabieg chirurgiczny.
JASKRA
Jaskra to choroba, która jest jedną z najczęstszych przyczyn nieodwracalnego uszkodzenia wzroku. Przez długi czas może przebiegać bezobjawowo, dlatego tak ważne są regularne badania okulistyczne. Szczególnie powinny o tym pamiętać osoby, których krewni są leczeni z powodu jaskry.
ZAPALENIE BŁONY NACZYNIOWEJ
Błona naczyniowa to część gałki ocznej składająca się w dużej mierze z naczyń. W ramach struktur wchodzących w skład błony naczyniowej wyróżnia się: tęczówkę, ciało rzęskowe, naczyniówkę.
ZAPALENIE NADTWARDÓWKI
Zapalenie nadtwardówki to jałowy stan zapalny dotyczący błony pokrywającej gałkę oczną, która znajduje się pod spojówką.
ZAPALENIE ROGÓWKI
Zapalenia rogówki należą do najcięższych chorób okulistycznych, a szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia jest konieczne dla wyzdrowienia.
ZAPALENIE SPOJÓWEK
Jednym z najczęstszych problemów, z którym pacjenci zgłaszają się do lekarza okulisty oraz lekarza okulisty dziecięcego, jest zapalenie spojówek.
ZAPALENIE TWARDÓWKI
Zapalenie twardówki może współistnieć z zapaleniem rogówki oraz z zapaleniem błony naczyniowej i stanowić zagrożenie dla prawidłowego widzenia.
Inne
Lekarze współpracujący z Okulistyką Akademicką zajmują się leczeniem także innych chorób okulistycznych, które nie zostały opisane w powyższych sekcjach.
