Zez rozbieżny a zez zbieżny – na czym polegają i czym się różnią?
Zez to częste schorzenie okulistyczne, które dotyka zarówno dzieci, jak i dorosłych. Polega na nieprawidłowym ustawieniu gałek ocznych – jedno oko nie patrzy w tę samą stronę co drugie, co prowadzi do zaburzeń widzenia, podwójnego widzenia oraz problemów ze skupieniem wzroku. Najczęściej spotykane postaci zeza to zez rozbieżny i zez zbieżny. Czym dokładnie się różnią? Odpowiedź znajdziesz poniżej.
Zez rozbieżny – co to jest?
Zez rozbieżny (exotropia) to rodzaj zeza, w którym jedno z oczu odchyla się na zewnątrz, podczas gdy drugie utrzymuje prawidłowe ustawienie gałek ocznych. Tego typu zez jest często widoczny u dzieci, choć może pojawić się również u dorosłych, szczególnie w wyniku urazów, chorób gałki ocznej lub chorób ośrodkowego układu nerwowego. Jego przyczyny obejmują problemy z mięśniami oczu, nieprawidłowe działanie nerwu wzrokowego, wady refrakcji oraz czynniki genetyczne.
Zez rozbieżny u dzieci jest powszechnym zjawiskiem i zwykle rozwija się przed 6. rokiem życia. Rodzice często zauważają, że oko dziecka „ucieka” na zewnątrz, szczególnie podczas zmęczenia, mrużenia oczu lub patrzenia na dalekie obiekty. W leczeniu zeza stosuje się różne metody, od leczenia zachowawczego, jak noszenie okularów korekcyjnych i terapia wzrokowa, po leczenie operacyjne zeza w cięższych przypadkach. Operacja zeza rozbieżnego może skutecznie poprawić ustawienie oczu i prawidłowe widzenie obuoczne.
Co może być przyczyną zeza rozbieżnego?
Przyczyny zeza rozbieżnego są złożone i obejmują wady wzroku, wady refrakcji, uszkodzenia mięśni gałek ocznych, choroby nerwu wzrokowego oraz choroby ośrodkowego układu nerwowego. Jednym z czynników ryzyka jest również historia rodzinna. W niektórych przypadkach występuje zez rozbieżny naprzemienny, gdzie oko odchyla się na zewnątrz na zmianę.
Zez zbieżny – charakterystyka
Zez zbieżny (esotropia) to postać zeza, w której jedno oko jest skierowane do wewnątrz, w stronę nosa. Występuje u dzieci i dorosłych, lecz najczęściej diagnozuje się go we wczesnym dzieciństwie. Zez zbieżny u dzieci może być spowodowany niekorygowanymi wadami refrakcji, zwłaszcza nadwzrocznością, co wymaga dodatkowego wysiłku przy skupianiu wzroku i powoduje odchylenie chorego oka w kierunku nosa. Inne przyczyny obejmują problemy neurologiczne oraz czynniki genetyczne.
Jedną z postaci zeza zbieżnego jest zez jawny towarzyszący, w którym oko zezujące jest stale zwrócone do wewnątrz. W przypadku zeza zbieżnego często stosuje się leczenie zachowawcze, obejmujące okulary korekcyjne, zasłanianie jednego oka (okluzyjna terapia) lub terapię wzrokową, a jeśli metody leczenia zeza u dzieci nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, rozważa się leczenie operacyjne.
Jakie są różnice między zezem rozbieżnym a zbieżnym?
Główna różnica między zezem rozbieżnym a zbieżnym polega na kierunku odchylenia chorego oka. W zezie rozbieżnym oko odchyla się na zewnątrz, podczas gdy w zezie zbieżnym jest skierowane do wewnątrz. Oba rodzaje mogą występować w formie zeza towarzyszącego lub naprzemiennego i wpływają na prawidłowe widzenie obuoczne oraz percepcję głębi. Kąt zeza i kąt odchylenia są ważnymi parametrami diagnostycznymi podczas badania ustawienia gałek ocznych.
Kiedy warto udać się do okulisty?
Każde dziecko z podejrzeniem zeza powinno zostać zbadane przez okulistę, najlepiej do 4. miesiąca życia, jeśli objawy zeza są widoczne. Okulista dziecięcy przeprowadzi dokładną diagnostykę, oceni kąt zeza i zaproponuje odpowiednie metody leczenia zeza u dzieci. Wczesna diagnoza i leczenie zachowawcze pozwalają uniknąć powikłań, takich jak leniwe oko, niedowidzenie czy utrata zdolności do prawidłowego widzenia obuocznego. U dorosłych nagłe pojawienie się zeza lub podwójnego widzenia wymaga natychmiastowej konsultacji medycznej, gdyż może to świadczyć o poważniejszych schorzeniach neurologicznych.
Podsumowanie
Zez rozbieżny i zez zbieżny to rodzaje zeza, które wymagają uwagi specjalisty i odpowiedniego leczenia. Metody leczenia zeza obejmują leczenie zachowawcze, takie jak stosowanie okularów korekcyjnych, soczewek kontaktowych, terapię wzrokową oraz leczenie operacyjne. Wczesna interwencja, odpowiednie leczenie oraz regularne kontrole mogą zapewnić pacjentom prawidłowe ustawienie gałek ocznych, zdrowe widzenie obuoczne i lepszą jakość życia. Jeśli zauważasz nierównoległe ustawienie gałek ocznych u swojego dziecka lub niepokoją Cię zmiany w swoim wzroku, nie zwlekaj – umów się na wizytę u okulisty dziecięcego.
Bibliografia
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/strabismus-eye-misalignment
