Zatkany kanalik łzowy – przyczyny, objawy i leczenie

Zatkany kanalik łzowy to dolegliwość, w której odpływ łez z oka jest utrudniony lub całkowicie zablokowany, co oznacza niedrożność przewodu nosowo-łzowego. Może to prowadzić do nadmiernego łzawienia oczu, dyskomfortu oraz zwiększonego ryzyka infekcji bakteryjnej. Problem ten występuje najczęściej u niemowląt, ale może również dotykać osób dorosłych. Na szczęście w większości przypadków zatkany kanalik łzowy jest możliwy do wyleczenia dzięki zastosowaniu odpowiedniego leczenia.

Czym jest zatkany kanalik łzowy?

Kanalik łzowy odpowiada za odprowadzanie łez z oka do nosa przez przewód nosowo-łzowy. Gdy odpływ ten jest zablokowany, łzy cofają się do worka spojówkowego, co prowadzi do objawów, takich jak nadmierne łzawienie oczu, zaczerwienienie, obrzęk wewnętrznego kącika oka lub nawet przewlekłe zapalenie spojówki i stanów zapalnych.

Do zablokowania może dochodzić w różnych miejscach układu dróg łzowych:

• Punkty łzowe – drobne otwory na górnej i dolnej powiece, które zbierają łzy.
• Kanaliki łzowe – przewody prowadzące łzy do większego przewodu – przewodu nosowo-łzowego.
• Przewód nosowo-łzowy – końcowy odcinek układu łzowego, który odprowadza łzy do jamy nosa.

Objawy zatkanego kanalika łzowego

Objawy zatkanego kanalika łzowego mogą się różnić w zależności od stopnia niedrożności dróg łzowych i przyczyny problemu. Najczęstsze z nich to:

• Nadmierne łzawienie oczu (epiphora).
• Gromadzenie się patologicznej ropnej wydzieliny na brzegach powiek powstałych zwłaszcza rano.
• Zaczerwienienie i opuchlizna w okolicy oka, szczególnie w okolicy ujścia punktów łzowych.
• Rozmyte widzenie i ból okolic oczu.
• Częste pocieranie oczu przez dziecko.

W przypadku infekcji bakteryjnej mogą pojawić się dodatkowe symptomy:

• Ból oka lub okolic zatkanego kanalika.
• Gorączka.
• Zaczerwienienie białek oka i obecność ropnej wydzieliny.

Zatkany kanalik łzowy u dzieci i niemowląt

Zatkany kanał łzowy u niemowląt to problem bardzo częsty – dotyczy od 6% do 20% noworodków. Główną przyczyną jest niewykształcona do końca tzw. zastawka Hasnera, która pozostaje zamknięta i blokuje odpływ łez przez przewód nosowo-łzowy. Niedrożny kanał łzowy u niemowląt objawia się nadmiernym łzawieniem i gromadzeniem wydzieliny w przyśrodkowym kącie oka.

Przyczyny zatkanego kanalika łzowego

U niemowląt:

• Niewykształcona zastawka Hasnera, która pozostaje zamknięta i blokuje odpływ łez.
• Torbiel przewodu nosowo-łzowego.

U dorosłych:

• Infekcje bakteryjne i przewlekłe zapalenie zatok prowadzące do bliznowacenia w układzie dróg łzowych.
• Urazy twarzy lub nosa, w tym oparzenia chemiczne, które uszkadzają przewody łzowe.
• Zwężenie przewodów łzowych związane z wiekiem oraz choroby autoimmunologiczne.
• Guzy lub kamienie łzowe (dacryoliths).

Leczenie zatkanego kanalika łzowego

Leczenie u niemowląt:

W przypadku małych pacjentów najczęściej stosuje się masaż kanalików łzowych, który pomaga odblokować zastawkę Hasnera i poprawić drożność dróg łzowych. Pediatra lub okulista dziecięcy pokaże, jak prawidłowo wykonać masaż. W większości przypadków postępowanie okazuje się skuteczne i problem ustępuje samoistnie do 12. miesiąca życia dziecka. U pozostałych niemowląt konieczne jest leczenie zabiegowe, takie jak sondowanie dróg łzowych, które wykonuje się w znieczuleniu ogólnym.

Leczenie u dorosłych:

• Antybiotyki – stosowane w przypadku infekcji bakteryjnej.
• Płukanie dróg łzowych – wykonywane przez okulistę w celu usunięcia blokady.
• Poszerzanie i sondowanie dróg łzowych – za pomocą specjalnych narzędzi okulista udrażnia kanały łzowe.
• Balonikowanie – delikatne rozszerzenie przewodów za pomocą balonika.
• Stentowanie lub intubacja – wprowadzenie rurki lub stentu, który utrzymuje drożność przewodów.
• Operacje chirurgiczne – w trudnych przypadkach stosuje się zabieg dacryocystorhinostomii (DCR), który tworzy nowe patologiczne połączenie między workiem łzowym a jamą nosową.

Zatkany kanał łzowy u niemowląt – leczenie

Rodzice często zastanawiają się, jak leczyć niedrożne kanały łzowe u swojego dziecka. Podstawą jest regularne wykonywanie masażu oraz zachowanie higieny oka, np. przemywanie solą fizjologiczną w celu usunięcia zalegającej wydzieliny. Jeśli problem nie ustępuje do pierwszych urodzin, lekarz może zalecić sondowanie kanałów łzowych w znieczuleniu ogólnym.

Kiedy udać się do lekarza?

Skonsultuj się z lekarzem, jeśli zauważysz u swojego dziecka opisane objawy, takie jak:

• Silne zaczerwienienie i obrzęk oka.
• Ból oka lub okolic zatkanego kanalika.
• Gorączkę lub ropną wydzielinę o nieprzyjemnym zapachu.
• Brak poprawy po kilku miesiącach stosowania masażu.

Podsumowanie

Zatkany kanalik łzowy to częsty problem u niemowląt i osób dorosłych. Nieleczona niedrożność kanału łzowego może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak przewlekłe zapalenie spojówki, ropne zakażenia czy torbiel woreczka łzowego. Dzięki wczesnej diagnozie, badaniom okulistycznym sprawdzającym miejsce i stopień niedrożności dróg łzowych oraz zastosowaniu odpowiedniego leczenia, większość przypadków udaje się skutecznie wyleczyć. Warto pamiętać o regularnych badaniach oczu oraz zachowaniu higieny, aby zapobiegać infekcjom i powikłaniom, a także o znaczeniu prawidłowego wykształcenia prawidłowej ostrości widzenia u małych dzieci.

Bibliografia

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17260-blocked-tear-duct-nasolacrimal-duct-obstruction