Wpływ operacji zaćmy na wyniki leczenia AMD – wyniki badania
Zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem (age related macular degeneration – AMD) oraz zaćma starcza to dwie najczęstsze choroby oczu u osób starszych, które znacząco wpływają na ostrość wzroku i jakość widzenia. Operacja usunięcia zaćmy, powszechna metoda leczenia zmętnienia soczewki, często budzi pytania o wpływ operacji zaćmy na wyniki leczenia AMD. Niedawne badanie retrospektywne, przeprowadzone w rzeczywistych warunkach klinicznych, dostarcza cennych informacji na temat wpływu operacji usunięcia zaćmy na różne stadia zwyrodnienia plamki żółtej.
Zaćma i AMD – wspólne wyzwania
Zaćma i zwyrodnienie plamki żółtej często występują jednocześnie, ponieważ wiek jest głównym czynnikiem ryzyka obu schorzeń. Zaćma starcza prowadzi do zmętnienia soczewki oka, a AMD powoduje uszkodzenie obszaru siatkówki oka w obrębie plamki żółtej. W przypadku współistnienia tych chorób okulista często zastanawia się, czy podjęcie operacji usunięcia zaćmy poprawi wzrok, czy istnieje ryzyko przyspieszenia rozwoju AMD.
Główne wyniki badania
1. Poprawa ostrości widzenia
Badanie objęło 418 chorych poddanych operacji zaćmy, z których 85 miało wysiękową postać AMD, a 333 suchą postać zwyrodnienia plamki. Wyniki pokazały znaczną poprawę ostrości wzroku (BCVA) w obu grupach:
- Postać neowaskularna AMD – średnia ostrość wzroku poprawiła się z 0,69 logMAR przed operacją do 0,47 logMAR dwa miesiące po zabiegu, a efekt ten utrzymał się do końcowej wizyty (36 miesięcy po operacji).
- Postać sucha AMD – pacjenci z suchą postacią AMD również odnotowali poprawę BCVA z 0,53 logMAR przed operacją do 0,27 logMAR dwa miesiące po zabiegu, z utrzymaniem efektów do końca obserwacji.
2. Tymczasowe zmiany morfologiczne siatkówki
Po operacji zaobserwowano przejściowy wzrost centralnej grubości siatkówki (CRT) i objętości plamki (MV), który powrócił do poziomów sprzed zabiegu w ciągu sześciu miesięcy. Niestety, pojawiający się obrzęk plamki oraz obecność płynu śród- i podsiatkówkowego wzrosły na krótko po operacji, ale również ustąpiły.
3. Stabilność terapii anty-VEGF
U pacjentów z wysiękową postacią AMD potrzeba terapii lekami anty-VEGF (zastrzyki doszklistkowe) pozostała niezmieniona po operacji. Nie stwierdzono ani wzrostu, ani spadku liczby iniekcji, co sugeruje, że operacja zaćmy nie wpływa negatywnie na aktywność choroby.
4. Bezpieczeństwo zabiegu
Operacja usunięcia zaćmy była bezpieczna, bez poważnych powikłań, takich jak infekcje wewnątrzgałkowe. Zespół Irvine-Gassa (cystoidalne obrzęki plamki) wystąpił w 5,7% przypadków, ale nie doprowadził do trwałego pogorszenia widzenia.
Czy operacja zaćmy wpływa na progresję AMD?
Badanie nie wykazało przyspieszenia rozwoju AMD po operacji usunięcia zaćmy. Siedem przypadków przejścia z suchej na wysiękową postać AMD mogło być związanych z naturalnym przebiegiem choroby, a nie samym zabiegiem. Ważne jest, że nawet w tych przypadkach pacjenci odnotowali poprawę ostrości widzenia po operacji.
Dlaczego wyniki są ważne?
To badanie dostarcza solidnych dowodów na to, że pacjenci z AMD mogą odnieść znaczące korzyści z operacji usunięcia zaćmy, niezależnie od stopnia uszkodzenia siatkówki oka. Poprawa widzenia po zabiegu jest możliwa nawet w zaawansowanych stadiach zwyrodnienia plamki, takich jak zanik geograficzny czy neowaskularyzacja. Co ważne, operacja nie wpływa negatywnie na potrzebę kontynuowania leczenia anty-VEGF ani na przebieg choroby.
Podsumowanie
Operacja zaćmy jest skuteczną i bezpieczną opcją dla chorych z AMD, pozwalającą na poprawę wzroku bez negatywnego wpływu na rozwój AMD. Wyniki te są zgodne ze źródłami i wcześniejszymi badaniami, podkreślając, że usunięcie zaćmy powinno być rozważane jako część kompleksowego planu leczenia zwyrodnienia plamki żółtej.
Bibliografia
https://www.ophthalmologyretina.org/article/S2468-6530(24)00575-X/fulltext
