Wpływ ciąży na przebieg barwnikowego zwyrodnienia siatkówki

Barwnikowe zwyrodnienie siatkówki, znane również jako retinitis pigmentosa (RP), to najczęstsze schorzenie diagnozowane w klinikach genetyki okulistycznej. Choroba ta rozpoczyna się zwykle w młodości i związana jest z mutacjami genetycznymi, które prowadzą do uszkodzenia nabłonka barwnikowego siatkówki oraz pręcików i czopków. Kobiety z tym zwyrodnieniem często otrzymują diagnozę w okresie swojej aktywności zawodowej i reprodukcyjnej, co rodzi wiele pytań dotyczących wpływu ciąży na przebieg barwnikowego zwyrodnienia siatkówki i progresję choroby. Najnowsze badania dostarczają pierwszych obiektywnych dowodów na ten temat, co może pomóc pacjentkom podejmować bardziej świadome decyzje dotyczące macierzyństwa.

Jak ciąża wpływa na progresję zwyrodnienia barwnikowego siatkówki?

W badaniu retrospektywnym przeprowadzonym w Moorfields Eye Hospital w Londynie przeanalizowano dane 142 kobiet z potwierdzonym genetycznie barwnikowym zwyrodnieniem siatkówki związanym z wariantami genu USH2A. Uczestniczki podzielono na grupy:

• kobiety mające dzieci (parous) – 98 kobiet (69%),
• kobiety bezdzietne (nulliparous) – 44 kobiety (31%).

Badanie wykazało, że kobiety, które miały dzieci, miały 3,04 razy większe ryzyko pogorszenia ostrości wzroku poniżej 20/100 (LogMAR > 0,7) niż kobiety bezdzietne. Ryzyko to pozostało statystycznie istotne nawet po uwzględnieniu czynników takich jak wiek, obecność zaćmy, torbielowatego obrzęku plamki (CMO), bladość nerwu wzrokowego, wąskie naczynia krwionośne oraz inne uszkodzenia narządu wzroku.

Czy ciąża przyspiesza strukturalną degenerację siatkówki?

Pomiar szerokości strefy elipsoidalnej (EZ) za pomocą optycznej koherentnej tomografii (OCT) jest klasycznym sposobem monitorowania progresji barwnikowego zwyrodnienia siatkówki. W badaniu nie zaobserwowano istotnych związków między ciążą a szybszą utratą strefy elipsoidalnej, co sugeruje, że ciąża może nie wpływać bezpośrednio na strukturalną degenerację nabłonka barwnikowego siatkówki i naczyń siatkówki.

Czynniki mogące wpływać na pole widzenia i ciśnienie wewnątrzgałkowe

Możliwe, że pogorszenie ostrości wzroku u kobiet parous może wynikać z innych czynników niż sama degeneracja siatkówki, takich jak:

• subtelne zmiany w soczewce (np. rozwój zaćmy),
• zmiany powierzchni oka (np. suchość oka, zgrubienie rogówki),
• ciążowe zaburzenia hormonalne i związany z nimi stres oksydacyjny,
• zmiany ciśnienia wewnątrzgałkowego,
• współistniejące choroby, takie jak retinopatia cukrzycowa czy jaskra,
• stan przedrzucawkowy i nadciśnienie w okresie okołoporodowym.

Co oznaczają te wyniki dla pacjentek z barwnikowym zwyrodnieniem siatkówki?

Dla kobiet z RP planujących rodzinę wyniki te mogą być pomocne w procesie podejmowania decyzji. Warto podkreślić:

• Ciąża może zwiększać ryzyko pogorszenia ostrości wzroku i dolegliwości związanych z widzeniem obwodowym, choć jej wpływ na strukturalną degenerację siatkówki pozostaje niepewny.
• Kluczowe jest regularne badanie dna oka, monitorowanie pola widzenia oraz ocena ciśnienia wewnątrzgałkowego, szczególnie w zależności od obecności współistniejących problemów, takich jak zaćma czy torbielowaty obrzęk plamki.
• Konsultacja z lekarzem okulistą i ginekologiem może pomóc w zminimalizowaniu ryzyka i odpowiednim zarządzaniu ciążą, zwłaszcza w przypadku występowania stanu przedrzucawkowego lub innych powikłań okołoporodowych.

Podsumowanie

Badanie to dostarcza ważnych informacji dla pacjentek z retinitis pigmentosa planujących ciążę. Choć ciąża może zwiększać ryzyko pogorszenia ostrości wzroku i innych objawów, wiele aspektów wymaga dalszych badań. Regularne kontrole okulistyczne, w tym badanie dna oka oraz ocena ciśnienia wewnątrzgałkowego, a także świadoma współpraca z lekarzami, są kluczowe dla zachowania dobrego widzenia centralnego i zdrowia narządu wzroku w tym szczególnym okresie.

Masz pytania dotyczące wpływu ciąży na przebieg barwnikowego zwyrodnienia siatkówki? Skontaktuj się z naszą kliniką okulistyki w Warszawie, a odpowiemy na Twoje wątpliwości!

Bibliografia

https://www.ajo.com/article/S0002-9394(24)00548-8/fulltext