Stożek rogówki – przyczyny, diagnoza i leczenie

Stożek rogówki to rzadka, wieloczynnikowa choroba rogówki, w której centralna lub paracentralna część tkanki rogówki ulega postępującemu ścieńczeniu i nadmiernemu uwypukleniu, powodując nieregularny astygmatyzm oraz znacznego pogorszenia widzenia. W niniejszym artykule przedstawimy szczegółowe informacje na temat tego schorzenia, jego przyczyn, pierwszych objawów stożka rogówki, diagnostyki, leczenia oraz rokowań.

Etiologia – przyczyny stożka rogówki

Przyczyna stożka rogówki nie została do końca wyjaśniona, ale sugeruje się, że rolę w patogenezie tej choroby wieloczynnikowej odgrywają predyspozycje genetyczne oraz czynniki środowiskowe, takie jak alergiczne choroby oczu. Szacuje się, że 8% przypadków wynika z mutacji genetycznych, a 92% z czynników środowiskowych. Dziedziczenie stożka rogówki nie jest jednak ani wyraźne, ani przewidywalne, choć zgłaszano dodatnie wywiady rodzinne. Częstość występowania stożka rogówki wynosi około 1 na 700 osób.

Czynniki ryzyka stożka rogówki

• Intensywne tarcie oczu, szczególnie w dolnej powiece, związane z atopią lub wiosennym zapaleniem spojówek
• Bezdech senny
• Zaburzenia tkanki łącznej
• Zespół wiotkiej powieki
• Retinitis pigmentosa
• Dodatni wywiad rodzinny
• Zespół Downa
• Zmiany hormonalne w ciąży
• Niedoczynność tarczycy

Profilaktyka

Nie udowodniono skutecznej strategii zapobiegawczej. Pacjentom zaleca się unikanie pocierania oczu oraz leczenie alergicznych chorób oczu, co może pomóc zmniejszyć podrażnienie i zaczerwienienie oczu oraz tym samym ograniczyć pocieranie oczu.

Diagnostyka stożka rogówki

Większość przypadków stożka rogówki jest obustronna, ale często asymetryczna. Początek zwykle występuje we wczesnym stadium, często we wczesnym okresie dojrzewania i postępuje do połowy lat 20. i 30. Często występuje historia wielokrotnych zmian recept na okulary lub szkieł korekcyjnych, które nie korygują w pełni ostrości widzenia.

Badanie fizykalne i diagnostyka kliniczna stożka rogówki

Pełne i dokładne badanie przedmiotowe narządu wzroku powinno być przeprowadzone u każdego pacjenta podejrzanego o stożek rogówki. Diagnostyka stożka rogówki opiera się na wywiadzie, badaniu lampą szczelinową oraz badaniu rogówki za pomocą topografii rogówki i tomografii rogówki. Topografia rogówki pozwala na ocenę krzywizny jej powierzchni, w tym mapy topograficznej przedniej i tylnej powierzchni rogówki, co umożliwia wykrycie stożka rogówki nawet we wczesnym stadium. Pachymetria ultradźwiękowa służy do pomiaru grubości rogówki i wykrycia zmniejszenia grubości tkanki rogówki.

Objawy stożka rogówki

• Pierwsze objawy stożka rogówki to często rozmycie ostrości widzenia, widzenie mnogie oraz objawy astygmatyzmu
• Postępujący nieregularny astygmatyzm
• Keratometria wykazująca wysoką i nieregularną wartość astygmatyzmu
• Ścieńczenie rogówki, zwłaszcza w dolnej części powierzchni rogówki
• Pierścień Fleischera (osad żelaza)
• Prążki Vogta (delikatne, pionowe prążki w zrębie rogówki)
• Nadwrażliwość na światło
• Zaczerwienienie oczu
• Znacznego pogorszenia ostrości wzroku w zaawansowanych stadiach choroby
• Nagłe zamglenie widzenia w niektórych przypadkach

Leczenie stożka rogówki

Celem leczenia stożka rogówki jest zapewnienie prawidłowego kształtu rogówki, poprawa ostrości widzenia oraz zatrzymanie postępu choroby. W łagodnych przypadkach stosuje się metody niechirurgiczne, takie jak korekcja stożka rogówki za pomocą szkieł okularowych, miękkich lub twardych soczewek kontaktowych, które neutralizują nieregularny astygmatyzm rogówki. Twarde soczewki kontaktowe są najczęściej stosowane, gdyż lepiej korygują wadę.

Pacjenci, którzy nie tolerują soczewek kontaktowych lub u których dochodzi do postępu choroby, mogą wymagać zabiegów chirurgicznych.

Zabieg sieciowania włókien kolagenowych (cross-linking)

Zabieg sieciowania rogówki polega na miejscowym podaniu ryboflawiny (witamina B2) do nabłonka rogówki, a następnie naświetlaniu promieniowaniem UVA. Procedura ta prowadzi do tworzenia nowych wiązań między włóknami kolagenu w istocie właściwej rogówki, co powoduje, że rogówka staje się sztywniejsza i odporniejsza na dalsze deformacje. Sieciowanie rogówki jest skuteczną metodą hamowania progresji stożka rogówki, szczególnie we wczesnym stadium choroby.

Wszczepienie pierścieni śródrogówkowych

W zaawansowanym stożkiem rogówki stosuje się również zabieg wszczepienia pierścieni śródrogówkowych. Polega on na umieszczeniu w powierzchni rogówki specjalnych implantów, które poprawiają jej kształt i zmniejszają nieregularności, co poprawia widzenie i opóźnia konieczność przeszczepu rogówki.

Przeszczep rogówki

W niektórych przypadkach zachorowań, zwłaszcza gdy doszło do znacznego pogorszenia widzenia i innych metod leczenia nie można zastosować, konieczne jest wykonanie przeszczepu rogówki (keratoplastyki), który pozwala na przywrócenie prawidłowego kształtu i funkcji rogówki.

Podsumowanie

Wczesne wykrycie stożka rogówki i odpowiednia diagnoza stożka rogówki, w tym pomiar krzywizny rogówki i badanie rogówki z wykorzystaniem tomografii, umożliwiają wdrożenie skutecznego leczenia. Dzięki temu można zahamować postęp choroby, poprawić ostrość widzenia oraz zapobiec konieczności przeszczepu rogówki. Pacjenci powinni zwracać uwagę na niepokojące objawy, takie jak rozmycie ostrości widzenia, widzenie mnogie czy objawy astygmatyzmu, oraz regularnie kontrolować narząd wzroku u okulisty.

Bibliografia

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/14415-keratoconus