Możliwe okulistyczne powikłania ospy wietrznej
Ospa wietrzna to choroba wirusowa, wywoływana przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca (varicella zoster virus), bardzo zakaźna i najczęściej występująca u dzieci. Po przechorowaniu ospy wietrznej wirus pozostaje w stanie uśpienia w zwojach nerwowych, a jego reaktywacja może prowadzić do półpaśca, w tym półpaśca ocznego, który jest szczególnie groźny dla oczu. Okulistyczne powikłania ospy wietrznej, choć rzadkie, mogą mieć poważny wpływ na zdrowie oczu, zwłaszcza u osób z osłabionym układem odpornościowym.
Najczęstsze okulistyczne objawy ospy wietrznej
U dzieci i dorosłych z ospą wietrzną mogą wystąpić różne objawy ze strony narządu wzroku, w tym:
- Podrażnienie i ból oka,
- Światłowstręt,
- Łzawienie,
- Zaczerwienienie oka,
- Obrzęk powiek.
Objawy te mogą wskazywać na rozwijające się powikłania okulistyczne, takie jak zapalenie spojówek, zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej (AAU), zapalenie rogówki, zapalenie tęczówki czy zapalenie błony naczyniowej tylnego odcinka oka.
Ospa wietrzna – okulistyczne powikłania
Zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej (AAU)
- Występuje u około 12–25% dzieci z ospą wietrzną.
- Objawia się fotofobią, bólem oka i zaczerwienieniem wokół rogówki (zastój okołorąbkowy).
- Zwykle jest łagodne i ustępuje samoistnie, choć czasami wymaga zastosowania cykloplegików (np. atropiny) oraz leczenia przeciwwirusowego.
Zapalenie rogówki
- Może przybierać formy powierzchownej punktowej keratopatii, keratopatii dyskowej lub keratopatii śródmiąższowej.
- Zazwyczaj objawy ustępują w ciągu kilkunastu dni bez trwałych uszkodzeń rogówki, choć w ciężkich przypadkach może dojść do pogorszenia ostrości widzenia.
Zapalenie spojówek
- Występuje w około 38% przypadków z zajęciem oczu.
- Charakteryzuje się łagodnym przebiegiem i nie wymaga leczenia farmakologicznego.
Poważniejsze, lecz rzadkie powikłania
- Jaskra wtórna,
- Zaćma,
- Zapalenie nerwu wzrokowego,
- Atrofia nerwu wzrokowego,
- Zapalenie mózgu i zapalenie móżdżku w przebiegu półpaśca ocznego.
Postępowanie w przypadku okulistycznych powikłań ospy wietrznej
Wskazania do konsultacji okulistycznej:
- Obecność fotofobii,
- Znaczący obrzęk powiek,
- Zaczerwienienie wokół rogówki,
- Utrata ostrości wzroku.
Leczenie:
- Cykloplegiki (np. atropina) w celu zmniejszenia bólu i zapobiegania powikłaniom.
- Higiena oka, chłodne kompresy i unikanie jasnego światła.
- Leki przeciwwirusowe i leczenie przeciwwirusowe w przypadku ciężkiego przebiegu oraz powikłań.
- Antybiotyki miejscowe w przypadku powierzchownych zmian skórnych lub wrzodów rogówki.
- Ostrożne stosowanie sterydów w przypadku zapalenia śródmiąższowego rogówki.
- W ciężkich przypadkach konieczne jest leczenie szpitalne.
Prognoza
Większość okulistycznych powikłań ospy wietrznej jest łagodna i ustępuje samoistnie bez trwałych uszkodzeń wzroku. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie leczenie, w tym leczenie objawowe oraz przeciwwirusowe, mogą zapobiec poważniejszym powikłaniom i zapewnić szybki powrót do zdrowia. Jednak u osób z niedoborami odporności ryzyko poważnych powikłań, takich jak zapalenie wątroby, zapalenie płuc czy zapalenie mózgu, jest wyższe.
Podsumowanie
Ospa wietrzna, choć zazwyczaj kojarzona z wysypką skórną, jest chorobą wirusową, która może prowadzić do poważnych okulistycznych powikłań, zwłaszcza w przebiegu półpaśca ocznego. Rozpoznanie objawów, takich jak fotofobia, zaczerwienienie oka czy obrzęk powiek, powinno skłonić rodziców i opiekunów do konsultacji z okulistą dziecięcym. Dzięki odpowiedniej diagnostyce, leczeniu objawowemu oraz leczeniu przeciwwirusowemu, można uniknąć trwałych uszkodzeń wzroku i zapewnić dzieciom pełne wyzdrowienie. Szczepienia przeciwko ospie wietrznej są najlepszą profilaktyką, dającą trwałą odporność i zmniejszającą ryzyko powikłań.
Bibliografia
Johnston NR. Red eye in chickenpox: varicella-related acute anterior uveitis in a child. BMJ Case Rep. 2010 Sep 17;2010:bcr0120102678. doi: 10.1136/bcr.01.2010.2678. PMID: 22778248; PMCID: PMC3029245.
