Czy ciśnienie tętnicze ma wpływ na ciśnienie w oku? Jaskra – najnowsze doniesienia

Jaskra to choroba prowadząca do uszkodzenia nerwu wzrokowego, czyli połączenia między okiem a mózgiem (w szczególności korą wzrokową – odpowiedzialną za odbiór i częściową interpretację bodźców ze świata zewnętrznego). Jaskra jest jedną z głównych przyczyn nieodwracalnej utraty widzenia i choruje na nią ponad 58 milionów ludzi na świecie.

Głównym czynnikiem ryzyka rozwoju jaskry jest podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, zwane także ciśnieniem w oku lub ciśnieniem śródgałkowym. Zaburzenia równowagi między wytwarzaniem cieczy wodnistej a jej odpływem prowadzą do wzrostu ciśnienia w oku, co może skutkować uszkodzeniem nerwu wzrokowego. Warto podkreślić, że w niektórych przypadkach uszkodzenie nerwu wzrokowego w przebiegu jaskry może wystąpić pomimo prawidłowego ciśnienia w oku – jest to tzw. jaskra z normalnym ciśnieniem wewnątrzgałkowym. W rozwoju tej postaci choroby ważną rolę mogą odgrywać czynniki ogólnoustrojowe, takie jak zbyt duże spadki ciśnienia tętniczego, co pokazuje, że istnieje złożony związek między ciśnieniem tętniczym a ciśnieniem w oku.

Objawy jaskry – uszkodzenie nerwu wzrokowego

Jaskra w początkowych stadiach przebiega bezobjawowo, a pacjent stopniowo traci pole widzenia na obwodzie, co jest efektem uszkodzenia nerwu wzrokowego. Zdolność kompensacji układu wzrokowego i mózgu sprawia, że objawy te są często niezauważalne przez długi czas. Dlatego tak ważne są regularne badania okulistyczne, które pozwalają wykryć jaskrę na wczesnym etapie. Gdy pojawiają się subiektywne objawy, choroba jest już zaawansowana, a dalsze leczenie ma na celu jedynie spowolnienie postępu. Najczęstsze objawy wysokiego ciśnienia w oku to rozmazane widzenie, ograniczenie pola widzenia, bóle głowy oraz zaburzenia widzenia, które mogą pogarszać się w ciągu dnia.

Leczenie jaskry – unormowanie nadciśnienia ocznego

Podstawową funkcją leczenia jaskry jest obniżenie ciśnienia śródgałkowego do poziomu docelowego, który zapobiega dalszemu uszkodzeniu nerwu wzrokowego. W terapii stosuje się krople do oczu, które zmniejszają produkcję cieczy wodnistej oraz poprawiają jej odpływ przez kąta przesączania, a także zabiegi laserowe i operacyjne. Decyzje terapeutyczne opierają się na wynikach badań pola widzenia, pomiarach ciśnienia w oku oraz badaniu OCT. Zmniejszenie produkcji cieczy wodnistej oraz poprawa odpływu cieczy wodnistej to kluczowe dostępne metody leczenia, które pomagają obniżyć ciśnienie w oku.

Najnowsze doniesienia cz. 1 – związek między ciśnieniem tętniczym, leczeniem nadciśnienia tętniczego a jaskrą

Badania analizujące wpływ wartości ciśnienia tętniczego oraz leków obniżających ciśnienie tętnicze na rozwój jaskry wskazują na złożony związek. Niektóre badania sugerują, że nadciśnienie tętnicze może chronić przed jaskrą, podczas gdy inne wykazują, że wysokie ciśnienie tętnicze podnosi ciśnienie w oku i może przyczyniać się do występowania podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego. Z kolei nocne spadki ciśnienia tętniczego mogą sprzyjać progresji choroby. Przewlekły stres i nadmierne spożycie soli mogą również podnosić ciśnienie krwi, co pośrednio wpływa na ciśnienie w oku.

Analiza danych ponad 20 tysięcy pacjentów wykazała, że jaskra występuje częściej u osób z niskim ciśnieniem tętniczym, a nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego, niezależnie od przyczyny, może przyspieszać rozwój jaskry. Wyniki te podkreślają znaczenie regularnych pomiarów ciśnienia tętniczego oraz ciśnienia w oku u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka.

Najnowsze doniesienia cz. 2 – najczęstsze objawy zgłaszane przez pacjentów chorych na jaskrę

Objawy jaskry, takie jak rozmazane widzenie, ograniczenie pola widzenia, nadwrażliwość na światło oraz pogorszenie widzenia w jednym oku, pojawiają się zwykle w późniejszych stadiach choroby i znacząco wpływają na jakość życia pacjentów. Badania wykazują, że świadomość tych objawów jest istotna dla lekarzy okulistów, aby lepiej wspierać pacjentów w codziennym funkcjonowaniu.

Podsumowanie

Jaskra to przewlekła choroba oczu, której przebieg wiąże się z zaburzeniami równowagi między wytwarzaniem cieczy wodnistej a jej odpływem, co prowadzi do podwyższonego ciśnienia w oku i uszkodzenia nerwu wzrokowego. Występowanie podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego jest głównym czynnikiem ryzyka, ale choroba może rozwijać się także przy prawidłowej normie ciśnienia.

Ważne jest, aby osoby z grup ryzyka poddawały się regularnym badaniom okulistycznym, wykonywały regularne pomiary ciśnienia w oku oraz monitorowały ciśnienie tętnicze, ponieważ oba te parametry mają wpływ na zdrowie oczu i mogą przyczyniać się do stopniowego pogorszenia widzenia. Regularna aktywność fizyczna, ochrona oczu oraz odpowiednia dieta mogą pomóc obniżyć ciśnienie w oku domowymi sposobami. Dzięki nowoczesnym metodom leczenia, takim jak farmakoterapia, zabiegi laserowe i operacyjne, możliwe jest skuteczne obniżenie ciśnienia śródgałkowego i zahamowanie rozwoju jaskry.

Dzięki znajomości najnowszych doniesień naukowych, okuliści współpracujący z Polskim Towarzystwem Okulistycznym zapewniają leczenie zgodne ze współczesnymi standardami, uwzględniając indywidualne potrzeby pacjentów.

Bibliografia

Lee EB, Hu W, Singh K, Wang SY, The association between blood pressure, blood pressure medications, and glaucoma in a nationwide electronic health records database, Ophthalmology (2021), doi: https://doi.org/10.1016/j.ophtha.2021.10.018.

Shah YS, Cheng M, Mihailovic A, Fenwick E, Lamoureux E, Ramulu PY, Patient Reported Symptoms Demonstrating an Association with Severity of Visual Field Damage in Glaucoma, Ophthalmology (2021), doi: https://doi.org/10.1016/j.ophtha.2021.10.023.

Ramulu P. Glaucoma and disability: which tasks are affected, and at what stage of disease? Curr Opin Ophthalmol. 2009 Mar;20(2):92-8. doi: 10.1097/ICU.0b013e32832401a9. PMID: 19240541; PMCID: PMC2692230.

Ramulu PY, West SK, Munoz B, Jampel HD, Friedman DS. Driving cessation and driving limitation in glaucoma: the Salisbury Eye Evaluation Project. Ophthalmology. 2009 Oct;116(10):1846-53. doi: 10.1016/j.ophtha.2009.03.033. Epub 2009 Jul 9. PMID: 19592110; PMCID: PMC2757455.