Jaskra a zwiększone ryzyko demencji – zależności
Ostatnie opracowanie badaczy rzuciło nowe światło na ważny problem zdrowotny: związek między jaskrą a ryzykiem rozwoju demencji, w tym choroby Alzheimera (AD) i demencji naczyniowej (VaD). Wraz ze starzeniem się całego świata i rosnącą liczbą osób starszych, zrozumienie oraz przeciwdziałanie temu ryzyku ma kluczowe znaczenie dla poprawy stanu zdrowia oraz opieki nad pacjentami w podeszłym wieku.
Co to jest jaskra?
Jaskra to grupa schorzeń oczu, które prowadzą do uszkodzenia nerwu wzrokowego – połączenia między okiem a mózgiem, odpowiedzialnego za widzenie. Uszkodzenia te są często związane z nieprawidłowo wysokim ciśnieniem w oku i stanowią jedną z głównych przyczyn utraty wzroku u osób w podeszłym wieku. Względem zdrowia całego organizmu, jaskra może mieć także wpływ na funkcje poznawcze.
Jaskra – związek z demencją i chorobą Alzheimera
Dane z badań wskazują, że osoby z jaskrą mają zwiększone ryzyko rozwoju demencji. W porównaniu do osób bez jaskry, ryzyko to obejmuje:
- ponad 35% wzrost ryzyka wystąpienia choroby Alzheimera,
- 65% zwiększone ryzyko demencji naczyniowej,
- 55% wzrost ryzyka demencji spowodowanej wszystkimi przyczynami.
Ryzyko to jest szczególnie wysokie u osób starszych, u których zdiagnozowano jaskrę w wieku 70 lat lub więcej. W ciągu życia, wraz z nasileniem zaburzeń wzroku, rośnie również ryzyko problemów poznawczych, takich jak zaburzenia pamięci i trudności w codziennym życiu.
Rodzaje jaskry – z otwartym kątem przesączenia i zamkniętym kątem przesączenia
Różne rodzaje jaskry wiążą się z różnym ryzykiem otępienia i innych zaburzeń poznawczych:
- Zarówno jaskra pierwotna z otwartym kątem przesączania, jak i jaskra normalnego ciśnienia były powiązane ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia choroby Alzheimera i otępienia naczyniowego.
- Jaskra pierwotna z zamkniętym kątem przesączania wiązała się jedynie ze zwiększonym ryzykiem demencji naczyniowej, ale nie z chorobą Alzheimera.
Jaskra i demencja – dlaczego ten związek istnieje?
Związek między jaskrą a demencją może wynikać ze wspólnych zmian patofizjologicznych, takich jak uszkodzenia nerwów, zaburzenia ruchowe oraz problemy z regulacją naczyń krwionośnych. Degeneracja nerwów wzrokowych i podobnych struktur jest powszechna zarówno u pacjentów z jaskrą, jak i z chorobą Alzheimera. Dodatkowo, zaburzenia w przepływie krwi i zwężenie naczyń mogą prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia mózgu oraz trudności w zapamiętywaniu i funkcjonowaniu w codziennym życiu.
Implikacje dla pacjentów z jaskrą
U osób starszych z jaskrą, zwłaszcza tych w podeszłym wieku, kluczowe jest regularne sprawdzenie funkcji poznawczych, aby utrzymać sprawność mózgu. Wczesne wykrycie apatii, zaburzeń pamięci czy innych objawów pozwala na szybkie wdrożenie leczenia oraz dostosowanie stylu życia. Stosowanie odpowiednich leków oraz unikanie urazów i innych czynników ryzyka może spowolnić postęp otępienia i poprawić jakość życia chorego.
Badania w kierunku demencji
Eksperci zalecają włączenie rutynowych badań przesiewowych funkcji poznawczych, takich jak Mini-Mental State Examination, do opieki nad pacjentami z jaskrą. Regularne monitorowanie pozwala na wczesne wykrycie zaburzeń oraz odpowiednią interwencję leków lub terapii wspomagających. Warto także zwrócić uwagę na badanie stóp i wzroku, ponieważ problemy w tych obszarach mogą dodatkowo wpływać na ryzyko upadków i urazów u osób starszych.
Wniosek
Pacjentom z jaskrą, zwłaszcza osobom starszym, zaleca się omówienie zwiększonego ryzyka demencji ze swoimi lekarzami. Zrozumienie tego związku umożliwia lepsze zarządzanie chorobą, uwzględniając zarówno zdrowie oczu, jak i funkcje poznawcze, co może pozytywnie wpłynąć na codzienne życie i stan zdrowia chorego.
Podsumowując, związek między jaskrą a zwiększonym ryzykiem demencji podkreśla znaczenie kompleksowego podejścia do opieki, które obejmuje zarówno leczenie jaskry, jak i monitorowanie funkcji poznawczych oraz unikanie czynników ryzyka, takich jak urazy, ból czy zaburzenia ruchowe.
Bibliografia
https://www.aaojournal.org/article/S0161-6420(23)00756-X/fulltext
