Jaglica (Trachoma) – wysoce zakaźne zagrożenie dla wzroku

Jaglica to przewlekłe zakażenie bakteryjne oczu, znane również jako przewlekłe pęcherzykowe zapalenie rogówki czy egipskie zapalenie spojówek, wywoływane przez bakterie Chlamydia trachomatis. Jest to choroba zakaźna, która rozprzestrzenia się przez kontakt z zakaźną wydzieliną z oczu, nosa lub gardła osoby zakażonej. Do zakażenia może dojść także poprzez wspólne używanie chusteczek, ręczników czy kontakt z muchami przenoszącymi bakterię.

Objawy jaglicy

Choroba zwykle dotyczy obu oczu i przebiega w 5 fazach według WHO:

1. Zapalenie grudkowe – obecność grudek jagliczych na spojówce górnej powieki (≥5 widocznych przez lupę), wywołujące łagodne swędzenie i uczucie ciała obcego w oku.
2. Zapalenie intensywne – silny stan zapalny, obrzęk powiek oraz zaczerwienienie oczu, oko staje się wysoce zakaźne.
3. Bliznowacenie powieki – wielokrotne zakażenia prowadzą do powstania bliznowacenia powiek, często widocznego jako białe linie i wywinięcia powieki.
4. Trichiasis – nieprawidłowy wzrost rzęs, które zaczynają wrastać i drapać rogówkę oka, powodując ból i dalsze uszkodzenia.
5. Zmętnienie rogówki – przewlekłe zapalenie rogówki i przewlekłe pęcherzykowe zapalenie prowadzą do trwałego zmętnienia i uszkodzenia wzroku.

Charakterystyczne objawy jaglicy to swędzenie oczu, podrażnienie gałki ocznej, światłowstręt, wydzielina oczu zawierająca śluz i ropę, obrzęk powiek oraz uczucie ciała obcego. Choroba rozwija się powoli, a jej przewlekły przebieg może prowadzić do powstania bielma i utraty wzroku.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Jeśli Ty lub Twoje dziecko macie objawy podrażnienia oczu, swędzenia lub ropną wydzielinę, szczególnie po pobycie w krajach egzotycznych o wysokiej endemiczności (Afryka Subsaharyjska, Środkowy Wschód, Azja Południowo-Wschodnia), konieczna jest szybka konsultacja lekarska w praktyce lekarskiej.

Przyczyny i czynniki ryzyka – jaglica

• Bakteria Chlamydia trachomatis, inny szczep niż ten przenoszony drogą płciową.
• Ryzyko rośnie przy złych warunkach sanitarnych, dużym zagęszczeniu ludności oraz braku dostępu do czystej wody.
• Dzieci (szczególnie 4–6 lat) są główną grupą szczególnie narażoną na zakażenie.
• Kobiety chorują częściej, zwykle przez bliski kontakt z małymi dziećmi.
• Muchy przenoszące bakterie również odgrywają rolę w transmisji choroby zakaźnej.

Powikłania

Nieleczona jaglica może prowadzić do:

• bliznowacenia powiek i deformacji powiek (entropion, trichiasis),
• uszkodzenia i zmętnienia rogówki,
• powstania bielma i całkowitej, nieodwracalnej utraty wzroku.

Trachoma – profilaktyka i leczenie

WHO opracowała strategię SAFE, mającą na celu eliminację jaglicy:

• S (Surgey) – leczenie chirurgiczne (chirurgia powiek przy trichiasis, odpowiednim nacinaniu powieki),
• A – antybiotyki (leczenie i profilaktyka, np. azytromycyna),
• F (Facial cleanliness) – codzienne mycie twarzy i rąk (facial cleanliness),
• E (Environmental improvments) – poprawa warunków środowiskowych (kontrola much, dostęp do wody, sanitariatów).

Leczenie jaglicy obejmuje antybiotykową terapię miejscową oraz ogólnoustrojową, a w zaawansowanych przypadkach może być konieczny przeszczep rogówki. Ze względu na to, że rogówka nie jest tkanką unaczynioną, przeszczep rogówki nie wymaga testu zgodności grup krwi. Zabiegi chirurgiczne trwają zwykle kilkanaście minut.

Co możesz zrobić?

• Ucz dzieci regularnego mycia twarzy i rąk.
• Unikaj wspólnego używania chusteczek i ręczników.
• W regionach endemicznych wspieraj programy walki z jaglicą.
• Jeśli jesteś pracownikiem służby zdrowia – zwracaj uwagę na objawy u dzieci z terenów endemicznym.

Jaglica to choroba oczu, której można zapobiec i którą można skutecznie leczyć, jeśli tylko zostanie rozpoznana na czas.

Bibliografia

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/trachoma/symptoms-causes/syc-203785055