Grzybicze owrzodzenia rogówki – webinarium

18 sierpnia dr hab. n. med. Janusz Skrzypecki oraz dr n. med. Joanna Przybek-Skrzypecka poprowadzili we współpracy z firmą Medfellows webinarium pt. „Leczenie grzybiczych owrzodzeń rogówki oparte na faktach”. W wydarzeniu wzięło udział 100 okulistów z całej Polski.

Dlaczego jest to ważne?

Owrzodzenia rogówki są częstą infekcyjną przyczyną trwałego uszkodzenia wzroku lub nawet utraty gałki ocznej. Grzybicze owrzodzenia rogówki, w odróżnieniu od zakażenia bakteryjnego, stanowią dużo większy problem kliniczny, a ich leczenie wymaga dużego doświadczenia. Przyczyną takiego stanu jest często grzybicze zapalenie rogówki, które szczególnie dotyka osoby z obniżoną odpornością oraz tych stosujących nieodpowiednią higienę soczewek kontaktowych. Ponadto, ze względu na ograniczoną dostępność skutecznych leków przeciwgrzybiczych, leczenie zaawansowanych grzybiczych owrzodzeń rogówki często kończy się niepowodzeniem, co może prowadzić do perforacji rogówki, a w skrajnych przypadkach do martwicy całej rogówki i utraty narządu wzroku.

Problem epidemiologiczny bakteryjnego zapalenia rogówki

Grzybicze owrzodzenia rogówki na świecie stanowią poważny problem epidemiologiczny, szczególnie w krajach o cieplejszym klimacie niż Polska. Do najczęstszych organizmów odpowiedzialnych za zakażenie grzybicze należą Candida oraz Fusarium. Z punktu widzenia naszej szerokości geograficznej wiedza na temat grzybiczych owrzodzeń rogówki jest również bardzo istotna, gdyż owrzodzenia te dotyczą często osób młodych noszących soczewki kontaktowe, co jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka.

Czynniki ryzyka

Do czynników ryzyka rozwoju grzybiczego owrzodzenia rogówki należy:

• używanie soczewek kontaktowych
• cukrzyca
• stosowanie kropli sterydowych
• leczenie immunosupresyjne
• uraz gałki ocznej
• obniżoną odpornością

Objawy zapalenia rogówki

Objawy grzybiczego owrzodzenia rogówki są niespecyficzne i często utrudniają wczesną diagnostykę owrzodzenia rogówki. Do najczęstszych objawów zapalenia rogówki należą zaczerwienienie oka, ostry ból oka, ból gałki ocznej oraz pogorszenie ostrości wzroku. Często występuje również obrzęk powiek. Pacjenci, którzy mogą zidentyfikować u siebie jeden z wyżej wymienionych czynników ryzyka, powinni zwracać szczególną uwagę na pojawienie się powyższych objawów.

Diagnostyka owrzodzenia rogówki oka

Ze względu na niecharakterystyczne objawy zapalenia rogówki oraz niecharakterystyczny w większości przypadków obraz kliniczny, leczenie grzybiczego owrzodzenia rogówki jest często rozpoczynane zbyt późno. Jest to jedna z przyczyn niepowodzenia terapii i trwałego uszkodzenia wzroku. Diagnostyka owrzodzenia rogówki opiera się na badaniu lampą szczelinową oraz wykonaniu preparatu bezpośredniego i posiewu pod mikroskopem. Pomimo wykonania wszystkich dostępnych badań diagnostycznych oraz wdrożenia odpowiedniego leczenia, zdarza się, że leczenie farmakologiczne nie jest wystarczające.

Leczenie owrzodzenia

W leczeniu grzybiczego owrzodzenia rogówki stosuje się dedykowane krople przeciwgrzybicze, a w cięższych postaciach także leki doustne oraz leki dożylne. Do najczęściej stosowanych leków należą flukonazol, worikonazol oraz amfoterycyna B. W zależności od podejrzewanej etiologii oraz na podstawie danych z literatury, okuliści stosują personalizowane metody leczenia. W przypadkach, które nie odpowiadają na leczenie farmakologiczne, konieczne jest przeprowadzenie przeszczepu rogówki lub przeszczepu rogówki połączonego z zabiegiem witrektomii. Witrektomia to zabieg polegający na wycięciu żelowej substancji wypełniającej gałkę oczną, wykonywany w celu usunięcia pozostałości mikroorganizmów z wnętrza gałki ocznej.

Rokowanie

W zależności od stopnia zaawansowania choroby w momencie rozpoczęcia leczenia, a także w zależności od rodzaju mikroorganizmu odpowiedzialnego za powstałe owrzodzenie, rokowanie dotyczące widzenia może być optymistyczne lub bardzo ostrożne. Niewielkie owrzodzenia, zlokalizowane w obwodowej części rogówki, często nie wiążą się z trwałym uszkodzeniem wzroku. Z kolei duże owrzodzenia o lokalizacji centralnej, szczególnie przy wrzodziejącym zapaleniu rogówki, w większości przypadków prowadzą do trwałego uszkodzenia widzenia.

Podsumowanie

Osoby, które przeszły wirusowe zapalenie rogówki lub identyfikują u siebie przynajmniej jeden z wyżej wymienionych czynników ryzyka owrzodzenia rogówki, powinny być szczególnie wyczulone na pojawienie się objawów zapalenia rogówki, takich jak zaczerwienienie oka, silny ból, obrzęk powiek czy nagłe pogorszenie widzenia. W takim przypadku osoby te powinny pilnie zgłosić się do lekarza okulisty, który ma doświadczenie w leczeniu owrzodzeń rogówki.

Bibliografia

Maharana PK, Sharma N, Nagpal R, Jhanji V, Das S, Vajpayee RB. Recent advances in diagnosis and management of Mycotic Keratitis. Indian J Ophthalmol. 2016;64(5):346-357. doi:10.4103/0301-4738.185592

Winchester K, Mathers WD, Sutphin JE. Diagnosis of Aspergillus keratitis in vivo with confocal microscopy. Cornea. 1997 Jan;16(1):27-31. PMID: 8985630.

Sahay P, Singhal D, Nagpal R, Maharana PK, Farid M, Gelman R, Sinha R, Agarwal T, Titiyal JS, Sharma N. Pharmacologic therapy of mycotic keratitis. Surv Ophthalmol. 2019 May-Jun;64(3):380-400. doi: 10.1016/j.survophthal.2019.02.007. Epub 2019 Feb 22. PMID: 30797882.

Haddad RS, El-Mollayess GM. Combination of intracameral and intrastromal voriconazole in the treatment of recalcitrant Acremonium fungal keratitis. Middle East Afr J Ophthalmol. 2012 Apr-Jun;19(2):265-8. doi: 10.4103/0974-9233.95271. PMID: 22623874; PMCID: PMC3353683.