Fotopsje – błyski światła bez światła. Co oznaczają?

Fotopsje to zjawiska wzrokowe, polegające na widzeniu błysków światła bez obecności zewnętrznego bodźca świetlnego. Są to wrażenia wzrokowe, które powstają w wyniku pobudzania siatkówki, nerwu wzrokowego lub struktur ośrodkowego układu wzrokowego przez inne bodźce niż światło. Objaw ten może być zupełnie niegroźny, ale może również świadczyć o poważnej patologii oka lub układu nerwowego.

Jak wyglądają fotopsje?

Pacjenci opisują fotopsje jako:

• błyski jak flesz aparatu,
• zygzaki lub błyskawice,
• iskry, migoczące światła,
• świetliste linie, punkty lub plamy,
• „śnieg” lub kolorowe iskry.

Mogą pojawiać się nagle, często w ciemności lub przy przyciemnionym oświetleniu, podczas ruchów gałką oczną, co jest skutkiem mechanicznego uciskania gałki ocznej, lub rano po przebudzeniu.

Skąd się biorą fotopsje?

Najczęstszym mechanizmem powstawania fotopsji jest pociąganie siatkówki przez ciało szkliste, szczególnie przy jego tylnym odłączeniu. Konsystencja ciała szklistego zmienia się z wiekiem, co może powodować męty ciała szklistego oraz błyski w oku. Inne możliwe przyczyny to:

• Migrena z aurą wzrokową – często poprzedza silne bóle głowy, błyski mogą być kolorowe, z zygzakami, nazywane iluzjami fortyfikacyjnymi.
• Odwarstwienie siatkówki – nagłe błyski światła wraz z pojawieniem się zasłony w polu widzenia.
• Zapalenie nerwu wzrokowego – możliwe przy stwardnieniu rozsianym, czasem z bólem przy ruchach gałki ocznej.
• Urazy oka lub głowy – mechaniczne uciskanie gałki ocznej prowadzące do pobudzenia siatkówki.
• Krwotok do siatkówki lub ciała szklistego, na przykład w wyniku zakrzepu żyły środkowej siatkówki.
• Niedokrwienie mózgu (TIA, zawał płata potylicznego mózgu) – zwłaszcza jeśli występują inne objawy neurologiczne, takie jak zawroty głowy, zaburzenia równowagi czy chwilowe zaburzenia równowagi.
• Choroby zapalne lub infekcyjne oka.

Kiedy należy udać się do lekarza?

Natychmiast zgłoś się do okulisty lub SOR, jeśli:

• masz nowe, nagłe błyski w oku (zwłaszcza z mętami ciała szklistego lub zasłoną w polu widzenia),
• pojawia się pogorszenie ostrości widzenia lub falowanie obrazu,
• masz ból oka lub silne bóle głowy,
• występują objawy neurologiczne, takie jak zaburzenia mowy, podwójne widzenie, zawroty głowy, zaburzenia równowagi.

Nawet jeśli objaw wydaje się błahy, może być pierwszym sygnałem groźnego schorzenia.

Co zrobi lekarz w przypadku fotopsji?

Ocena przyczyny fotopsji może obejmować:

• badanie dna oka (oftalmoskopia) po poszerzeniem źrenic,
• OCT (optyczna koherentna tomografia),
• USG gałki ocznej – przy ograniczonej widoczności,
• badania neurologiczne – jeśli występuje podejrzenie migrenowego bólu głowy, stwardnienia rozsianego lub zawału mózgu.

Czy można zapobiec fotopsjom?

Nie zawsze, ale możesz zmniejszyć ryzyko powikłań dzięki:

• regularnym wizytom u okulisty,
• ochronie oczu przed urazami (np. okulary ochronne),
• kontroli ciśnienia, cukrzycy, cholesterolu,
• unikaniu palenia i dbaniu o aktywność fizyczną.

Podsumowanie

Fotopsje to nie zawsze błaha sprawa. Czasem to tylko fizjologia starzejącego się oka i zmiany w ciele szklistym, ale czasem – początek odwarstwienia siatkówki lub innego zagrożenia dla wzroku. Zawsze warto je skonsultować z lekarzem okulistą.

Bibliografia

https://my.clevelandclinic.org/health/symptoms/25069-photopsias-eye-flashes