Badanie OCT w okulistyce
Coraz częściej lekarze okuliści zalecają pacjentom wykonanie badania OCT. W poniższym artykule chciałbym wyjaśnić, jak przebiega wykonywanie badania OCT, do czego służy oraz w jakich wskazaniach najczęściej jest wykonywane.
Na czym polega badanie OCT oka?
Ogromny postęp technologiczny, który dokonał się w ostatnich latach w medycynie, nie ominął również okulistyki. Do powszechnego użytku wprowadzono urządzenia, które pozwalają przeprowadzić całkowicie bezbolesne i precyzyjne badanie narządu wzroku z dokładnością do mikrometrów (tysiąc razy mniej niż milimetr). Jednym z takich urządzeń jest optyczna koherentna tomografia dna oka (OCT). Poza nazwą badanie to nie ma nic wspólnego z tomografią komputerową. Optyczna koherentna tomografia w odróżnieniu od tomografii komputerowej nie emituje szkodliwego promieniowania rentgenowskiego, tylko wykorzystuje specjalny, nieszkodliwy rodzaj wiązki światła. Przebieg badania nie różni się od typowego badania okulistycznego. Co do zasady badanie nie jest inwazyjne. Zdarza się, że w celu lepszego uwidocznienia tylnej części gałki oka pacjent otrzymuje specjalne krople rozszerzające źrenicę. Pacjent siada naprzeciwko tomografu siatkówkowego i opiera twarz na urządzeniu, proszony jest o patrzenie w kierunku wyświetlanego znacznika. Specjalista obserwuje jakość badania i zapisuje je na twardym dysku komputera. Badanie trwa od kilku do kilkunastu minut. Dzięki upowszechnianiu się tej nowoczesnej metody diagnostycznej, można je obecnie wykonywać w coraz niższej cenie.
Kiedy należy wykonać badanie OCT oka?
Rodzaje badania OCT
Wyróżniamy kilka rodzajów badania OCT: badanie OCT plamki żółtej, badanie OCT tarczy nerwu wzrokowego oraz badanie OCT przedniego odcinka oka, tzw. AS-OCT.
Badanie OCT plamki żółtej. Tomografia oka – co wykrywa badanie OCT?
Badanie OCT plamki żółtej to badanie obrazowe, które pozwala nam ocenić stan siatkówki, a w szczególności plamki żółtej – części siatkówki odpowiedzialnej za wysoką ostrość wzroku oraz widzenie barw. Badanie OCT plamki żółtej jest zalecane przez okulistów w sytuacji, kiedy w standardowym badaniu okulistycznym zauważą nieprawidłowości w plamce żółtej czy zwłóknienie przedplamkowe. Badanie to jest także wskazane, gdy okulista nie jest w stanie znaleźć przyczyny pogorszenia ostrości wzroku.
Badanie OCT plamki żółtej najczęściej wykonuje się w diagnostyce schorzeń siatkówki, takich jak zwyrodnienie plamki związane z wiekiem czy makulopatia cukrzycowa. Badanie OCT pozwala również ocenić wskazania do rozpoczęcia leczenia wysiękowej postaci zwyrodnienia plamki żółtej. Inne choroby siatkówki, w przypadku których należy wykonać badanie OCT, to centralna retinopatia surowicza, retinopatia cukrzycowa oraz dystrofie siatkówki.
Badanie OCT nerwu wzrokowego. Tomografia oka – co wykrywa badanie OCT?
Badanie OCT nerwu wzrokowego to precyzyjne badanie, które pozwala ocenić grubość włókien nerwowych i zwojowych siatkówki w obrębie nerwu wzrokowego. Najczęściej jest wykonywane, gdy okulista chce potwierdzić lub wykluczyć rozpoznanie jaskry – przewlekłego uszkodzenia nerwu wzrokowego związanego najczęściej z podwyższonym ciśnieniem na dnie oka. W standardowym badaniu okulistycznym lekarz ocenia budowę nerwu wzrokowego. Jeśli obraz wskazuje na możliwość rozwoju jaskry, okulista skieruje pacjenta na badanie OCT tarczy nerwu wzrokowego (badanie to najczęściej wykonuje się w połączeniu z badaniem pola widzenia). W przypadku uzyskania niejednoznacznego wyniku badania OCT tarczy nerwu wzrokowego, specjalista najczęściej zaleci powtórzenie badania po kilku miesiącach. Biorąc pod uwagę, że jaskra to choroba postępująca, brak istotnej progresji w badaniu OCT w ciągu kilku miesięcy lub lat pozwala najczęściej na wykluczenie rozpoznania. Należy pamiętać, że badania OCT tarczy nerwu wzrokowego powinny być wykonywane regularnie na tym samym aparacie, co umożliwia porównanie wyników między sobą.
Innym ważnym wskazaniem do wykonania badania OCT tarczy nerwu wzrokowego jest pogorszenie ostrości widzenia o nieustalonej przyczynie lub zawężenie pola widzenia.
Badanie AS-OCT. Tomografia oka – co wykrywa badanie OCT?
Badanie AS-OCT, czyli badanie optycznej koherentnej tomografii przedniego odcinka oka, jest dedykowane diagnostyce chorób rogówki oraz jaskry tzw. zamkniętego kąta przesączania. Dzięki badaniu AS-OCT można ocenić powierzchnię oraz strukturę rogówki, co jest konieczne w przypadku podejrzenia stożka rogówki lub kwalifikacji do laserowej korekcji wzroku.
U niektórych pacjentów droga odpływu cieczy wodnistej jest utrudniona ze względu na budowę gałki ocznej, co prowadzi do wzrostu ciśnienia w gałce ocznej i uszkodzenia nerwu wzrokowego. W takich przypadkach lekarz może wykonać gonioskopię, badanie UBM (ultrabiomikroskopię) lub badanie AS-OCT. W przypadku wykrycia ograniczonej drogi odpływu konieczne może być wykonanie zabiegu laserowego, tzw. irydotomii.
