Angiografia fluoresceinowa – wszystko, co powinieneś wiedzieć

Angiografia fluoresceinowa (AF) to specjalistyczne badanie obrazowe dna oka, które pozwala zobaczyć przepływ krwi w drobnych naczyniach krwionośnych siatkówki – cienkiej warstwie tkanki w tylnej części oka odpowiedzialnej za przesyłanie obrazu do mózgu. Dzięki dożylnemu podaniu pacjentowi fluoresceiny – barwnika kontrastowego – lekarz może wykryć nieszczelności, niedokrwienia czy patologiczny rozrost naczyń, które nie są widoczne przy standardowym badaniu oka z kontrastem.

Dlaczego angiografia fluoresceinowa jest potrzebna i kiedy się ją wykonuje?

Angiografia fluoresceinowa oka to badanie z wyboru w diagnostyce i monitorowaniu chorób siatkówki i naczyniówki, w których uszkodzenie lub nieprawidłowy przepływ w naczyniach krwionośnych siatkówki bezpośrednio zaburza widzenie. Stosuje się ją przy:

• Starczym zwyrodnieniu plamki żółtej (AMD), zwłaszcza postaci wysiękowej, gdzie nowe naczynia przeciekają pod siatkówkę.
• Obrzęku plamki (cystoid macular edema): gromadzenie płynu w centrum siatkówki powoduje zamglenie obrazu.
• Leczeniu retinopatii cukrzycowej, gdy naczynia stają się kruche i nieszczelne.
• Dziurze plamki i marszczce plamki, które wpływają na centralne widzenie.
• Surowiczym uniesieniu siatkówki, gdzie AF pokazuje obszary niedokrwienia i ocenia zakres uszkodzenia.
• Guzy oka, np. czerniaki, dzięki obrazowi unaczynienia guza.

Jak angiografia fluoresceinowa wypada na tle innych metod?

• OCT (optyczna koherentna tomografia): świetna do oceny grubości i struktury siatkówki, ale nie rejestruje samego przepływu krwi ani przecieków barwnika – dlatego OCT uzupełnia angiografię fluoresceinową, ale jej nie zastępuje.
• OCT-A (angiografia OCT): nieinwazyjna, bez kontrastu, obrazująca naczynia siatkówki, jednak w niektórych przypadkach przeocza drobne przecieki i niedokrwienia takie, jakie uwidacznia fluoresceina.
• ICG-angiografia: stosuje indocyjaninę do obrazowania naczyń błony naczyniowej (głębiej położonych), ale słabiej pokazuje drobne naczynia siatkówki – dlatego angiografia fluoresceinowa jest lepsza do badania samej siatkówki.

Przygotowanie pacjenta do badania

1. Transport – po rozszerzeniu źrenic (mydriatykiem) przez około 6–12 godzin widzenie będzie niewyraźne, dlatego zorganizuj transport do i z gabinetu.
2. Leki i alergie – poinformuj lekarza o wszystkich stosowanych lekach oraz reakcjach uczuleniowych (szczególnie na barwniki i jod).
3. Ciąża i karmienie piersią – jeśli jesteś w ciąży lub podejrzewasz ciążę, skonsultuj się z okulistą; nie ma dostatecznych danych na temat wpływu fluoresceiny na płód.
4. Obfite posiłki – unikaj ich przed badaniem, aby zmniejszyć ryzyko przejściowych nudności.

Przebiega badanie dna oka – krok po kroku

• Zakrapianie oczu preparatem rozszerzającym źrenice.
• Ułożenie się przy aparacie, podparcie brody i czoła dla stabilności – podczas badania pacjentowi nie wolno zmieniać pozycji głowy, aby uzyskać ostre fotografie dna oka.
• Wstępne zdjęcia dna oka w świetle białym.
• Dożylnym podaniu pacjentowi fluoresceiny – możesz poczuć nagłe ciepło na klatce piersiowej i metaliczny posmak w ustach, które mijają po kilku sekundach.
• Sekwencja wykonywania zdjęć dna oka co kilka sekund: faza tętnicza, naczyniowa i żyłkowa, oraz zdjęcia późne (po 10–15 minutach).
• Całe badanie trwa zwykle 15–30 minut.

Po badaniu

• Ochrona przed światłem – przez kilka godzin źrenice pozostają rozszerzone, noś okulary przeciwsłoneczne nawet w pomieszczeniach.
• Niewyraźne widzenie – nie prowadź samochodu; planuj powrót z pomocą.
• Zmiana zabarwienia moczu i żółte zabarwienie skóry – przez 24 godziny mocz może być ciemnożółty lub pomarańczowy, a skóra lekko zażółcona. To normalne i niegroźne.

Możliwe powikłania i działania niepożądane

Angiografia fluoresceinowa jest uważana za bezpieczną od ponad 50 lat. Najczęściej spotykane, łagodne objawy to:

• metaliczny posmak w ustach,
• krótkotrwałe zawroty głowy lub przejściowe nudności,
• uczucie dyskomfortu i lekkie pieczenie przy wkłuciu.

Bardzo rzadko występują reakcje uczuleniowe (pokrzywka, świąd, duszność) lub wstrząs anafilaktyczny. W takich warunkach umożliwiających resuscytację pacjenta monitoruje się przez co najmniej 30 minut po wykonaniu angiografii fluoresceinowej. W razie problemów oddechowych lub obrzęku twarzy natychmiast wezwij pomoc.

Wyniki i dalsze postępowanie

Lekarz omówi z Tobą wynik angiografii fluoresceinowej – wskaże miejsca nieszczelności lub niedokrwienia naczyń krwionośnych siatkówki i ewentualne zmiany patologiczne, na przykład w patologii nerwu wzrokowego. Na podstawie tego możesz otrzymać skierowanie na dodatkowe badania okulistyczne (np. OCT) lub leczenie, które może obejmować:

• laserowe zamykanie nieszczelnych naczyń,
• zastrzyki doszklistkowe leków anty-VEGF,
• zabieg operacyjny (np. przy odwarstwieniu siatkówki).

Angiografia fluoresceinowa oka to niezastąpione badanie w diagnostyce i leczeniu retinopatii cukrzycowej, zakrzepie żyły środkowej siatkówki, zatorach naczyń siatkówki, zapalenia siatkówki i innych schorzeń okulistycznych.

Najczęściej zadawane pytania

• Czy to boli? Sama iniekcja może być nieprzyjemna, ale badanie nie jest bolesne.
• Jak często można powtarzać AF? Zależnie od potrzeby klinicznej – zwykle co kilka miesięcy podczas monitorowania.
• Czy barwnik szkodzi nerkom? U osób z ciężką niewydolnością nerek zaleca się ostrożność, ale u większości pacjentów fluoresceina jest bezpiecznie wydalana.

Angiografia fluoresceinowa to badanie, które dzięki wykonywaniu zdjęć dna oka pozwala na dokładną ocenę stanu naczyń krwionośnych siatkówki i nabłonka barwnikowego siatkówki. Dzięki temu lekarz może szybko wdrożyć najlepsze leczenie i chronić Twój wzrok. Jeśli masz pytania lub wątpliwości, porozmawiaj o nich ze swoim okulistą.

Bibliografia

https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/24618-fluorescein-angiography